Judo: the Japanese martial art that teaches you how to fall before how to throw

Judo was created in Tokyo in 1882 by Kano Jigoro, a schoolteacher who took the old combat art of jujutsu, stripped out the techniques that maimed people, and rebuilt what was left as something a child could safely practise. The name says what he kept: ju means soft or yielding, do means way. The gentle way.

The central idea is that you do not meet force with force. You accept your opponent's push, move with it, and let their own momentum put them on the floor — which is why a smaller person can throw a larger one. Judo is one of the few sports where being outweighed is a solvable problem rather than a verdict.

The first thing a beginner learns is not a throw. It is ukemi — how to be thrown and land without injury. Months can pass before a student is taught to attack. A judo match also opens and closes with a bow: rei ni hajimari, rei ni owaru, "it begins with a bow and ends with a bow", because without an opponent there is nothing to practise.

Judo became an official Olympic sport at the 1964 Tokyo Games and is now practised in close to two hundred countries and territories. Its vocabulary travelled untranslated: referees anywhere in the world still call ippon and waza-ari in Japanese.

This article comes in six versions, one for each Japanese school grade from 1 to 6, with furigana readings and full translations.

Judo ra đời ở Tokyo năm 1882, do Kano Jigoro — một nhà giáo — sáng lập. Ông lấy môn võ cổ jujutsu, bỏ đi những đòn gây thương tật, rồi dựng lại phần còn lại thành thứ mà một đứa trẻ cũng tập được an toàn. Cái tên nói rõ điều ông giữ lại: "nhu" là mềm, là thuận theo; "đạo" là con đường. Con đường của sự mềm dẻo.

Ý tưởng cốt lõi là không lấy sức chọi sức. Bạn thuận theo lực đối phương đẩy tới, di chuyển cùng nó, và để chính đà của họ đưa họ xuống sàn — nên người nhỏ con vẫn quật ngã được người to hơn. Judo là một trong số ít môn mà chuyện thua cân là bài toán giải được, chứ không phải bản án.

Điều đầu tiên người mới học không phải là một đòn quật. Đó là ukemi — cách bị quật ngã và tiếp đất mà không chấn thương. Có khi vài tháng trôi qua học trò mới được dạy tấn công. Trận judo cũng mở đầu và kết thúc bằng một cái cúi chào: rei ni hajimari, rei ni owaru, "bắt đầu bằng lễ và kết thúc bằng lễ", bởi không có đối thủ thì chẳng có gì để tập.

Judo trở thành môn thi đấu chính thức tại Olympic Tokyo 1964 và nay được tập ở gần hai trăm quốc gia và vùng lãnh thổ. Vốn từ của nó đi khắp thế giới mà không cần dịch: trọng tài ở đâu cũng vẫn hô ippon, waza-ari bằng tiếng Nhật.

Bài viết có sáu phiên bản, mỗi phiên bản cho một cấp lớp từ 1 đến 6, có furigana và bản dịch đầy đủ.